Het belang van een ‘Groot Verhaal’ voor onze samenleving

maandag 25 maart 2024

De afstand tussen burgers en overheid is groot, waardoor mensen zich te weinig betrokken voelen bij het beleid. Ook hebben ze weinig vertrouwen in de wil en het vermogen van politici om tot duurzame oplossingen te komen voor de complexe problemen waar we als samenleving voor staan. In een nieuw essay van Karen van Oudenhoven-van der Zee, directeur Sociaal en Cultureel Planbureau, schrijft zij over het herstellen van de band tussen burgers en de overheid.

Van Oudenhoven-van der Zee pleit voor een gelijkwaardige participatie van burgers en beleidsmakers bij het vormgeven van beleid, om samen oplossingen te vinden voor de uitdagingen waar we als samenleving voor staan.

Gelijkwaardig aan ontwerptafel

Het essay met de titel 'Burgers gelijkwaardig aan de ontwerptafel van beleid' wordt gepresenteerd tijdens het slotsymposium ter ere van het 50-jarig bestaan van het SCP. In dit essay legt Karen van Oudenhoven uit hoe de overheid in contact kan blijven met de samenleving en beleid kan ontwikkelen dat aansluit bij de leefwereld van mensen.

Machteloosheid en onbegrip

Van Oudenhoven benadrukt dat veel mensen momenteel een gevoel van machteloosheid en onbegrip ervaren, vooral degenen die zich in kwetsbare posities bevinden. Ze pleit voor een duidelijke toekomstvisie van de politiek, een 'Groot Verhaal voor Nederland', dat richting geeft aan de samenleving en beleidskeuzes. Door deze visie als leidraad te gebruiken, kan beleid beter worden uitgelegd aan burgers en worden polarisatie en weerstand voorkomen.

Klimaat en zorg

Het essay stelt dat wanneer burgers en beleidsmakers samen aan de ontwerptafel van beleid zitten, er niet alleen meer verbinding ontstaat, maar ook betere oplossingen worden gevonden. Samen kunnen ze werken aan de noodzakelijke veranderingen, zoals op het gebied van klimaat en zorg. Dit vereist een open houding, zelfs wanneer men geconfronteerd wordt met tegenstrijdige opvattingen. Het is essentieel om verschillende perspectieven serieus te nemen in een democratische samenleving.

Vertrouwen op de samenleving zelf

Van Oudenhoven benadrukt dat het betrekken van burgers en beleidsmakers bij beleidsvorming niet betekent dat de overheid harder moet werken, maar eerder dat ze moet vertrouwen op de kracht van de samenleving zelf. Door samen te werken met decentrale overheden, sociale initiatieven, coöperaties en het bedrijfsleven, kunnen de benodigde investeringen worden gedaan om maatschappelijke uitdagingen effectief aan te pakken.

Lees nu het essay 'Burgers gelijkwaardig aan de ontwerptafel van beleid'.

Bron: Biind
Beeld: Shutterstock

Ontwerptafel van beleid, dan maar gelijk een schot voor open doel: het samen opbouwen van een krachtig Eurazië.

Want daar ligt onvermijdelijke de post-fossiele toekomst van Europa. Hoe eerder we dat in Nederland erkennen en er eindelijk eens correct naar gaan handelen, hoe sneller we weer een positief toekomst horizon kunnen zien.

Want hoop brengt het aller beste in ons naar boven.

Karen van Oudenhoven geeft in haar essay Burgers gelijkwaardig aan de ontwerptafel van beleid de noodzaak aan om een lange termijn visie voor ons land te ontwikkelen en het belang om een brede laag van de bevolking actief te betrekken bij het ontwerp van deze visie. Hier ben ik het hartstochtelijk mee eens. In een reactie zou ik hier graag de volgende elementen aan willen toevoegen.

Om het brede maatschappelijke gesprek over de toekomst van ons land goed te kunnen voeren is het van belang om vooraf wel de problemen en uitdagingen te benoemen waar we voor staan en vooral ook wat het doel is waar de oplossingen aan dienen te voldoen. Anders ontstaat er een ongerichte discussie. Ook bij het formuleren van de problemen en doelen waar een oplossing voor moet komen zou de samenleving actief betrokken dienen te worden. Het gaat om een integrale visie waar de problemen aangepakt worden op het gebied van;
- De gevolgen van klimaatverandering (zeespiegelstijging, hoge waterstanden in onze rivieren, droogte, etc)
- Woningnood (waar kunnen en willen we wonen)
- Landbouw (stikstof problematiek, omschakeling naar ecologische productie, biodiversiteit, economische toekomst boeren).
- Natuurversterking (biodiversiteit, ruimte voor de natuur)
- Mobiliteit en bereikbaarheid (openbaar vervoer, fiets, auto en vliegverkeer)
- Zorg (effecten vergrijzing, gezondheidszorg, preventie, personeel, technologie)
- Inkomen (waardering bijdrage aan de samenleving van verschillende beroepen, bestaanszekerheid, perpectief op groei van waarden, welke waarden?)
- Onderwijs (waardering praktische beroepen, kenniseconomie)
- Economie (wat voor economie? hoogwaardige kenniseconomie, belasting op mens en natuur, klimaat)
- Migratie (zie rapport van Zwol, wat voor migratie? kloppelen aan wat voor economie en waarden)
- Manier van financiering (investeringen, opbrengsten, hoe en wie?)

Vervolgens het proces en vorm inrichten van het brede maatschappelijke gesprek.
We kunnen dit doen door drie toekomstscenario's op te stellen waar al deze elementen op een integrale manier een weging, keuze en hiermee een richting voor de toekomst in krijgen. Er valt iets te kiezen, we hebben invloed op ons individuele belang en tevens het maatschappelijke belang is voorwaardelijk voor draagvlak en succes. Hierbij is het belangrijk dat voor alle inwoners van Nederland duidelijk wordt 'whats in it for me?' Dat zou een perpectief en vertrouwen voor de toekomst kunnen geven.
De drie scenario's gaan we bespreken in het brede maatschappelijk gesprek in verschillende vormen met een zo groot en breed mogelijke groep burgers. Burgers kunnen ook zelf nieuwe scenario's toevoegen via burgerinitiatieven, of belangrijke elementen toevoegen. Een onafhankelijke regisseur zal het gehele proces faciliteren. De uitkomsten van dit brede maatschappelijke gesprek zullen een zwaarwegende rol spelen bij de besluitvorming hierover. Het primaat van de besluitvorming ligt uiteindelijk wel bij de representatieve democratie, bij de gekozen volksvertegenwoordigers. De participatieve democratie en representatieve democratie dienen hier in een proces van 'check and balances' goed met elkaar samen te werken.
De uitkomst en de visie dient in een soort van wetgevende status voor de lange termijn vastgelegd te worden op een dusdanige robuuste manier dat het de waan van de dag van de korte termijn politiek kan weerstaan. Denk hierbij aan de pensioenwetgeving en de klimaatwet.

Amsterdam, 27 maart, 2024. Dirk de Jager

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

Project vastgelopen? Het kan ook anders!

5 apr 2022
Vaak voelt het voor het projectteam alsof je met de auto soepel op weg bent naar de eindstreep. Je moet alleen nog…
Lees verder »
descriptionArtikel

‘Elke wijk verdient zo’n gebouw’

30 mrt 2022
Er is een gapend gat in het woonaanbod tussen zelfstandige woningen en verpleeghuizen. Senioren die graag in…
Lees verder »
descriptionArtikel

Procedures versnellen en beter participeren

15 feb 2022
Procedures in de ruimtelijke ordening zijn ingewikkeld en tijdrovend en er zijn veel vertragende regels. Gemeenten…
Lees verder »
descriptionArtikel

Zo ga je vliegend van start met participatie

9 feb 2022
Je hebt een geweldig idee voor een stukje stad, en dan krijg je de vraag van de gemeente of je de omgeving wel…
Lees verder »
descriptionArtikel

Samen succesvol: een nieuw initiatief van Acquire

21 dec 2021
Honderden bedrijven, kennisinstellingen, overheden en andere branchegenoten maken dagelijks gebruik van onze podia…
Lees verder »
descriptionArtikel

Ga jij mee op expeditie?

21 okt 2021
Tijdens het Duurzame & Gezonde Scholen Congres op 10 november kun je tot twee keer toe deelnemen aan een…
Lees verder »
descriptionArtikel

Voorkom een valse start en creëer inzicht in gezamenlijke verwachtingen

20 okt 2021
Hoe maak je samen een goede start? Iedereen herkent het wel: je wil met vrienden op vakantie en iedereen heeft zo…
Lees verder »
descriptionArtikel

‘De snelste en goedkoopste herstructurering dankzij bewonersparticipatie’

6 okt 2021
Sociaalmaatschappelijke en fysiekruimtelijke opgaven zitten van oudsher opgesloten in hokken, terwijl ze juist…
Lees verder »